De cyclische tijd van de Asmat

De Joerat-Asmat maakten bodemloze zielenprauwen (wuramon) voor het emak cem feest waarin geesten van de doden werden geëerd en jongeren werden geïnitieerd. De menselijke figuren in de kano verbeelden overledenen op weg naar de geestenwereld safan. Ca. 1956. (TM-2530-2)

De Asmat-cultuur in Zuid-Papoea is bekend om haar houtsnijwerk met abstracte motieven en gestileerde dierenmotieven. In dit wereldverhaal lees je hoe de houtsnijtradities onlosmakelijk verbonden zijn met de Asmat-wereldbeschouwing en de vroegere traditie van het koppensnellen. In de Asmat-cultuur draait alles om de levenskracht van de gemeenschap die in ceremoniële feesten bekrachtigd wordt.

Regenwoud en rivieren

Naar schatting 70.000 Asmat-mensen wonen in 120 dorpen met 300-2000 inwoners op de zuidkust van de Indonesische provincie Zuid-Papoea in het westelijke deel van het eiland Nieuw-Guinea, volgens Wikipedia. De Asmat kennen taalkundige en culturele verschillen. Het gebied is bedekt met regenwoud, doorsneden door een netwerk van meanderende rivieren.

Zij leven voornamelijk van jacht, visvangst en verzamelen van voedsel, tegenwoordig aangevuld met opbrengsten uit tuinbouw, loondienst en handel. Vroeger nam het mannenhuis (jeu) een centrale rol in de gemeenschap in om belangrijke beslissingen te nemen, de voorouders te herdenken, en rituele voorwerpen te maken en te bewaren.

Een (meester)houtsnijder brengt het hout tot leven

Tot in de eerste helft 20e eeuw kon in principe iedere Asmat-man gebruiksvoorwerpen zelf snijden. Voor het snijden en/of ornamenteren van voorouderpalen en voorouderbeelden, voorstevens van kano’s, schilden, signaalhoorns en zandlopertrommen werd de hulp van een wow-ipits (meester-houtsnijder) ingeroepen die het hout tot leven brengt.

Voorouders zijn altijd aanwezig

Hout is in de Asmat-cultuur verbonden met mensen, levenskracht en voorouders. Een boom wordt gezien als een menselijk lichaam, en de vruchten worden beschouwd als mensenhoofden. Houtsnijwerk zorgt voor de communicatie tussen de mensen en de geestenwereld. Voorouders, zowel recent overleden als uit lang vervlogen tijden, zijn altijd aanwezig en worden afgebeeld in houten beelden en ornamenten.

Dit voorouderbeeld is gemaakt door Pasei, de zoon van de eigenaar Namgai. Namgai’s ouders zijn uitgebeeld. Moeder Jéwèr staat op haar echtgenoot Tamban. Gemaakt voor het vashumbui-feest, ter ere van overleden verwanten en voorouders van de makers. Atjamets, voor 1961. (RV-3790-520)

Lees meer over deze houtsnijtraditie, voorouderverering en andere voorwerpen uit Papoea in het volledige verhaal.