Afrikaaps 101: een introductie met Jitsvinger

Jitsvinger. Fotografie door Newton Stanford

Muziek heeft de kracht om geschiedenis, identiteit en verzet in één adem mee te dragen. In dit artikel verkennen we dekolonisatie via geluid: hoe taal en ritme dominante verhalen kunnen bevragen en herschrijven.

Onze gids in deze luistertocht is Quintin Goliath, beter bekend als Jitsvinger—meervoudig prijswinnend performing artist uit Kaapstad en grondlegger van Afrikaaps. Track voor track ontrafelt hij de ideeën, taalspelletjes en lagen die zijn werk kleuren.

Ontmoet Jitsvinger

Jitsvinger groeide op in de Cape Flats—een gebied dat gevormd werd door gedwongen verhuizingen tijdens apartheid en dat nog altijd te maken heeft met hardnekkige stereotypering. Zijn spel met woorden begon al vroeg. Wat startte als speels experimenteren—freestylen met vrienden, spelen met ritme en klank—openbaarde gaandeweg de politieke én poëtische kracht van taal.

Vandaag beweegt Jitsvinger zich moeiteloos tussen rollen: schrijver, componist, dichter, performing artist en educator. Centraal in zijn werk staat Afrikaaps, een term die hij zelf introduceerde om Afrikaans te herpositioneren: niet als taal van koloniale macht, maar als een levende taal gevormd door gemarginaliseerde gemeenschappen.

Foto: Ashraf Hendricks

Identity - Benjamin Jeptha feat. Jitsvinger & Eden Myrrh

Jitsvinger: "Deze track begint met vragen. Echte vragen—over wie we zijn. “What is the value of our skin? The language we speak? The culture we embrace?” Het gaat over identiteit, en over het durven bevragen daarvan. Want veel van wie we denken te zijn, komt voort uit het beeld dat anderen van ons hebben. Dit nummer zet daar iets tegenover: een nieuwe definitie, een beter begrip van jezelf.

De zin “in opstand met die tong van ’n bom, plant dit in die kop” gaat over rebelleren met de tong. Taal is krachtig. Wat je zegt, en hóé je het zegt, plant iets in de hoofden van mensen. Dat kan exploderen, perspectieven verschuiven. Voor mij gaat het hier over taal als instrument van verzet, maar ook van bewustwording. Zodra iets in je hoofd geplant is, begint het te groeien".

Jitsvinger - Breinsuiker feat. Akwasi

Jitsvinger: "Breinsuiker is… mentale zoetheid. Het gaat niet om oppervlakkige aantrekkingskracht, maar om aangetrokken worden tot iemands mind. Iemand die je denken prikkelt. “Niemand het ’n smaak soos jy nie”—niemand smaakt zoals jij. Dat is zeldzaam.

Het nummer gaat over verbinding via gedachten. Over iemand die je uitdaagt, die je hoofd laat bewegen, die ruimte opent zodat je vrijer kunt denken".

Skiroemba - Jitsvinger feat. Youngsta, Monox

Jitsvinger: "Het woordspel in mijn muziek begint altijd bij de beat. Eerst luister je: welk ritme zit erin, welke beweging. Daarna komen de woorden. Dan ga ik spelen. Afrikaans geeft je daar veel vrijheid in. Klanken stapelen, sounds laten botsen, texturen maken. Soms draait het niet eens alleen om betekenis, maar om impact. Hoe het binnenkomt. Het geluid, het ritme, de herhaling."

“Hoe Lyk Hulle” - Jitsvinger feat. Roksha

Jitsvinger: "Dit nummer gaat over eenheid. “Saamstaan issie movement”—samen staan is de beweging. Of het nou bij liveshows is, op cd, cassette of welke vorm dan ook: het gaat om mensen samenbrengen via muziek.

De titel Hoe lyk hulle gaat over herkenning. Wie zijn zij? Waar staan ze voor? Het gaat om jezelf terugzien in de beweging, in de mensen om je heen. En ook om het vieren van wat goed gaat. Tegenwoordig zijn mensen zo gefocust op negativiteit, zeker op social media. We vergeten soms om op te kijken, om dingen te waarderen. Dit nummer brengt bewust iets positiefs de ruimte in".

Taal, identiteit en verhalen uit de Cape Flats

Lees het volledige interview en kom meer te weten over Jitsvingers artistieke reis en zijn relatie met taal.